काठमाडौं । फ्रान्ससहित युरोपका ६ देशका सुपरमार्केटमा इन्टरनेटसँग जोडिएका फ्रिज तथा फ्रिजरको तापक्रम नियन्त्रण प्रणालीमा साइबर आक्रमण भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ। आक्रमणका कारण फ्रिजको तापक्रम अस्वाभाविक रूपमा बढ्दा ठूलो परिमाणमा खाद्यवस्तु नष्ट भएको बताइएको छ।

साइबर सुरक्षा कम्पनी सेकोइयाका अनुसार फ्रान्स, स्पेन, पोर्चुगल, पोल्यान्ड, जर्मनी र बेल्जियमका सुपरमार्केटहरू घटनाबाट प्रभावित भएका छन्। विभिन्न देशका करिब १५० स्टोर प्रभावित भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

फ्रान्सको प्रमुख खुद्रा विक्रेता इन्टरमार्सका अनुसार उसका करिब १५० स्टोरमा फ्रिज तथा फ्रिजरको तापक्रम लगातार ६ घण्टासम्म असामान्य रूपमा बढेको थियो। खाद्य सुरक्षामा जोखिम उत्पन्न भएपछि प्रभावित खाद्यवस्तु नष्ट गर्नुपरेको कम्पनीले जनाएको छ।

इन्टरमार्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत थियरी कोटियार्डले घटनाबाट करोडौँ युरो बराबरको आर्थिक क्षति भएको हुन सक्ने बताएका छन्। यद्यपि, क्षतिको यकिन विवरण सार्वजनिक भएको छैन।

तापक्रम नियन्त्रण प्रणालीमा अनधिकृत पहुँच

प्रारम्भिक विवरणअनुसार साइबर आक्रमणकारीले इन्टरनेटसँग जोडिएका रेफ्रिजरेटर तथा फ्रिजरको तापक्रम नियन्त्रण गर्ने प्रणालीमा अनधिकृत पहुँच बनाएका थिए। त्यसपछि चिस्याउने प्रक्रिया प्रभावित हुँदा उपकरणभित्रको तापक्रम बढेको बताइएको छ।

तर, आक्रमणकारीले कुन विधि प्रयोग गरेर प्रणालीमा पहुँच बनाए र तापक्रम ५० डिग्री सेल्सियससम्म कसरी पुर्‍याए भन्ने विषयमा विस्तृत विवरण सार्वजनिक भइसकेको छैन।

घटनाबारे फ्रान्सको पेरिस अभियोजन कार्यालयले अनुसन्धान अघि बढाएको छ। प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले पनि राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा निकायलाई घटनाको अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएको विवरणमा उल्लेख छ।

प्रारम्भिक अनुसन्धानमा डेनमार्कको कम्पनी डानफोसले उपलब्ध गराएको सफ्टवेयरमा रहेको सम्भावित कमजोरी पहिचान भएको बताइएको छ। यद्यपि, उक्त कमजोरी नै आक्रमणको मुख्य कारण भएको हो वा होइन भन्ने विषयमा थप अनुसन्धान आवश्यक छ।

स्मार्ट उपकरणको सुरक्षामाथि प्रश्न

इन्टरनेटसँग जोडिएका स्मार्ट उपकरणको प्रयोग बढ्दै जाँदा तिनको साइबर सुरक्षा पनि महत्त्वपूर्ण चुनौतीका रूपमा देखिन थालेको छ। तापक्रम नियन्त्रणजस्ता महत्त्वपूर्ण काम डिजिटल प्रणालीमा निर्भर हुने भएकाले त्यस्ता प्रणालीमा अनधिकृत पहुँच स्थापित हुँदा खाद्य सुरक्षादेखि व्यावसायिक सञ्चालनसम्म प्रभावित हुन सक्छ।

विशेषज्ञहरूले यस्ता सुरक्षा कमजोरीले सुपरमार्केटमा मात्र नभई ऊर्जा पूर्वाधार, अस्पताल तथा अन्य अत्यावश्यक सेवामा समेत जोखिम निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

युरोपका विभिन्न देशमा एकै प्रकृतिका घटना सार्वजनिक भएपछि आक्रमणको स्वरूप, प्रयोग गरिएको प्रविधि र क्षतिको वास्तविक दायरा पहिचान गर्न अनुसन्धान महत्त्वपूर्ण बनेको छ।